--- title: "Şehrazad'ın Yolculuğu" url: "https://tabella.org/2019/09/23/sehrazadin-yolculugu/" lang: "tr" description: "Binbir Gece Masalları bize edebiyat algısının yerine göre değiştiğini ve bir hikâyenin farklı ellerde bambaşka bir hâl alabileceğini gösterir." author: "Yaren Fadıloğluları" date: "2019-09-23" categories: - "Sanat" tags: - "Edebiyat" site: "Tabella Arşivi" --- [Sanat](https://tabella.org/category/sanat/) # Şehrazad'ın Yolculuğu 23 Eylül 2019 · [Yaren Fadıloğluları](https://tabella.org/yazar/yarenfadiloglulari/) Ben şanslı bir çocuktum. Birçok masal dinledim ve birçok masal okudum. İçlerinde Kıbrıs masalları da, Batı masalları da, Orta Doğu masalları da vardı. O zamanlar farkına varmadığım nokta, bu masalların bana gelene kadar yaptıkları yolculuklar ve geçirdikleri değişimlerdi. Bugün bu konuyu _Binbir Gece Masalları_ ışığında inceleyeceğim. _Binbir Gece Masalları_, Şehrazad’ın Şah Şehriyar’a anlattığı masallardan oluşur. Şehriyar, karısının kendisini aldattığını öğrendikten sonra onu öldürtür. O günden sonra bir kadın düşmanına dönüşen Şehriyar, her gün yeni bir kadınla evlenir ve geceyi onunla geçirdikten sonra idam ettirir. Vezirin akıllı kızı Şehrazad, tehlikenin farkına varır ve Şehriyar’la evlenmek için gönüllü olur. Çok iyi bir hikâye anlatıcısı olan Şehrazad, Şehriyar’a her gece bir hikâye anlatır ve hikâyeyi o kadar heyecanlı bir yerde bırakır ki Şehriyar ertesi gün hikâyenin devamını dinleyebilmek için Şehrazad’ı öldürmez. İşte Binbir Gece Masalları, ülkesini ve kadınları kurtarmayı ve şahı iyi bir insan yapmayı amaçlayan Şehrazad tarafından anlatılır. _Binbir Gece Masalları_, Orta Doğu edebiyatı olarak bilinse de aslında pek çok yazar ve araştırmacı tarafından dünya edebiyatının bir parçası olarak görülmektedir. Eser, 1704 yılında Antoine Galland tarafından Fransızcaya çevrilmiş ve Batı’ya tanıtılmıştır. Galland, çevirisinde orijinalinde bulunmayan fakat kendisinin çok etkilendiği hikâyelere de yer vermiştir. Hatta çevirmen tarafından eklenen bazı hikâyeler orijinallerden daha popüler olmuştur, mesela _Sinbad_. Galland’ın çevirisi bir dönüm noktasıdır çünkü Batı dünyasında _Binbir Gece Masalları_ klasik kabul edilir ve 19\. yüzyıl Batı edebiyatını büyük bir ölçüde etkiler. Öte yandan, Arap dünyasında _Binbir Gece Masalları_’na biçilen edebî değer çok azdır. Şöyle ya da böyle, _Binbir Gece Masalları_ birçok yazarı farklı şekillerde etkilemiştir. Kimi yazarlar hikâyeyi bir adım ileri taşımıştır, kimileri de günümüze uyarlamıştır. Örneğin, Edgar Allan Poe, "Şehrazad’ın Bin İkinci Gece Masalı” isimli öyküsünde Şehrazad’ın bin ikinci hikâyesini anlattıktan sonra öldürüldüğünden bahsetmiştir. Leila Sebbar, masalların feminist versiyonunu yayınlamıştır. _Binbir Gece Masalları_’nı Doğu’nun değil de daha ziyade Batı’nın ürünü olarak gören Orhan Pamuk’un edebiyatında da masalların izleri görülür. _Kara Kitap_’ın “Karlı Gecenin Aşk Hikayeleri” isimli bölümünde insanlar büyük hikâye anlatıcısı Şehrazad edasıyla birbirlerine hikâyeler anlatırlar. _Binbir Gece Masalları_ bize edebiyat algısının yerine göre değiştiğini ve bir hikâyenin farklı ellerde bambaşka bir hâl alabileceğini gösterir. Yüzyıllarca yazıya dökülmeden, sözlü edebiyat formunda var olan masalların değişmemesi zaten imkânsızdır. Masallar en büyük gezginlerdir, onlar birer zaman yolcusudur. _Binbir Gece Masalları_, Antoine Galland aracılığıyla Avrupa’ya yolculuk yaparken de mutlaka değişime uğramıştır. Aslında Galland, hikâyeleri Avrupa’ya taşırken, hikâye anlatıcılığı görevini Şehrazad’la paylaşır. Anlatıcı, hikâyenin en önemli parçalarından biridir ve her hikâye onu çok iyi anlatacak bir Şehrazad’ı hak eder. --- **Referanslar** Makdisi, S. & Nussbaum, F. (2009). The Arabian Nights in Historical Context: Between East and West. Puchner, M., Damrosch, D., Naddaf, S. & Horta P. (2019). Modern Masterpieces of World Literature, Chapter 2: The 1001 Nights, edX. Tülücü, S. (2004). Binbir Gece Masalları Üzerine (Seçilmiş Bir Bibliyografya İle). _Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi_. 22\. 1-53. [Edebiyat](https://tabella.org/tag/edebiyat/)